Verzuim en de fatale termijn: wanneer is de ander in verzuim?

Verzuim is het juridische kantelpunt bij een afspraak die niet wordt nagekomen. Pas als de andere partij in verzuim is, ontstaat recht op schadevergoeding wegens vertraging en kunt u de overeenkomst ontbinden. Soms moet u dat verzuim zelf laten intreden met een ingebrekestelling; soms gebeurt het automatisch.

Verzuim na ingebrekestelling

De hoofdregel: u stelt de ander in gebreke door een redelijke termijn te geven om alsnog na te komen. Laat hij die termijn verstrijken, dan is hij in verzuim. Dit is de gebruikelijke route bij een afspraak zonder harde einddatum — bijvoorbeeld een levering of dienst die "zo snel mogelijk" had moeten gebeuren.

Verzuim van rechtswege

In sommige situaties treedt verzuim automatisch in, zonder dat u eerst een ingebrekestelling hoeft te sturen:

• bij een fatale termijn: partijen hebben een concrete uiterste datum afgesproken en die wordt overschreden;
• als de schuldenaar laat blijken dat hij niet zal nakomen (bijvoorbeeld per e-mail of door de samenwerking op te zeggen);
• als nakoming blijvend onmogelijk is.

Wat is een fatale termijn precies?

Niet elke datum in een afspraak is fataal. Een fatale termijn is een termijn waarvan duidelijk is dat overschrijding direct tot verzuim leidt — denk aan "uiterlijk op 1 maart opgeleverd" of een leverdatum die voor u essentieel was. Een vrijblijvende streefdatum ("we mikken op begin maart") is dat meestal niet.

Bij twijfel of een termijn écht fataal was, is een ingebrekestelling de veilige keuze. U zet de ander dan alsnog formeel in gebreke en voorkomt dat de discussie later over de termijn gaat in plaats van over de tekortkoming.

Waarom dit ertoe doet

Of er sprake is van verzuim bepaalt of u verder kunt: schade claimen, herstel afdwingen of ontbinden. Begin daarom met het vastleggen van de tekortkoming en het stellen van een redelijke termijn — schriftelijk en aantoonbaar verzonden. Een aangetekende ingebrekestelling met bewijs van ontvangst staat sterk als het tot een geschil komt.